Nat. Mon. Kamp Amersfoort
Aanmelden nieuwsbrief
Tijdbalk
zoeken

PRA vervangt POD
Nadat het eerste graf was geopend en rond de tijd dat het team van de POD versterking had gekregen van rechercheur C. van den Beukel, werd de heer Dracht vervangen door de heer N.H. Brands (inspecteur van politie te Zeist). De POD zetel werd verplaatst naar Zeist, hoewel Kleinveld, Wolthuis en Van den Beukel werkzaam bleven bij Kamp Amersfoort. Het onderzoek van de drie rechercheurs werd na de komst van de nieuwe inspecteur Brands ernstig bemoeilijkt, zo werd dat althans door de drie rechercheurs ervaren. Vervoersmiddelen die noodzakelijk waren om arrestanten op te halen werden niet vrijgegeven en onkosten die waren gemaakt door getuigen die waren opgeroepen werden niet of na veel moeite vergoed. De POD had zelfs geen schrijfmachine. Die werd beschikbaar gesteld door medewerkers van de DIB met wie de rechercheurs nauw samenwerkten.

Doordat de rechercheurs van de POD voor hun gevoel ernstig werden tegengewerkt, was de sfeer binnen de dienst zeer gespannen. Bovendien stak de jacht op en afkeer van communisten de kop op in het naoorlogse Nederland. Politieke achtergronden werden onder de loep genomen en er werd (te) snel een oordeel geveld. Kleinveld was lid van de PvdA en Wolthuis had deel uitgemaakt van de CPN. Beide rechercheurs van de POD kregen van de collega's Gerlings en Kamstra zelfs een waarschuwing om maar naar iets anders uit te kijken. Hiermee gingen Gerlings en Kamstra buiten hun boekje volgens de leiding en na een gesprek met inspecteur Brands werd aan Gerlings ontslag verleend.

Een rechercheur had een intern onderzoek opgestart naar communistische activiteiten onder bewakers en gevangenen in het kamp. Het is niet bekend of hem dit was opgedragen, of dat hij dit uit eigen beweging deed. Eind november 1945 schreef hij in zijn rapport dat het zijn stellige overtuiging was, dat zich wel degelijk cellen zouden vormen - of reeds aanwezig waren- onder de politieke gevangenen. Hij baseerde zijn overtuiging op de volgende constateringen:
Het blad "De Waarheid" wordt tijdens de appels door werkmeesters en bewaker het mannenkamp in gesmokkeld. Verschillende bewakers werden verdacht van communistische activiteiten als het verspreiden van De Waarheid of andere propaganda. Een groot deel van het bewakingspersoneel is uiterst links georiënteerd. De wachten zijn kameraadschappelijk tegen gedetineerden en de communistische actie neemt zienderogen toe. De afloop van deze heksenjacht is niet bekend.

Na een uitbraakpoging van Berg en Kotälla (volgens rapport van C.van den Beukel) werden Berg en Kotälla overgeplaatst naar Fort Honswijk. De drie POD rechercheurs moesten toezien dat de - door hen met veel moeite bij elkaar gebrachte - verdachten weer verspreid over het land werden vastgehouden. Dr. Nieuwenhuizen bevond zich in Westerbork, enkele andere bewakers in Limburg en Heinrich, Stöver, Brahm en Max Ritter bevonden zich in krijgsgevangenschap in Esterwegen in Duitsland.

In een proces verbaal gedateerd 30 april 1946 wordt vermeld:
Een verklaring van den voormaligen kampcommandant Obersturmführer Heinrich en de bewakers Stöver, Brahm en Max de Ridder kan niet opgenomen worden, daar voornoemde personen zich in krijgsgevangenschap bevinden te Esterwegen in Duitschland. Door den P.R.D. Utrecht zijn reeds herhaalde malen pogingen in het werk gesteld, deze personen uitgeleverd te krijgen van de Engelsche autoriteiten, echter tot heden zonder resultaat.

In maart 1946 werd de POD vervangen door de PRA. Er kwam een einde aan de werkzaamheden van de drie POD rechercheurs. Op dat moment was het merendeel van de slachtoffers, behoudens Russen en Joden, geïdentificeerd. Het onderzoek naar de verdachten Berg, Kotälla, Oberle, Westerveld en Van der Neut was zo goed als voltooid. Het onderzoek naar Nederlandse verdachten was nog niet afgerond.

Gerrit Kleinveld en Roel Wolthuis werden na het neerleggen van hun POD taken tewerkgesteld bij de PRA te Amersfoort, Van den Beukel bij de PRA te Zeist. Het hoofd van de PRA voor de provincie Utrecht was dezelfde als bij de POD, nog steeds N.H. Brands. Kleinveld kreeg later een vaste aanstelling bij de politie te Zuilen.

Nationaal Archief POD versus PRA

Stichting Nationaal Monument Kamp Amersfoort
Loes van Overeemlaan 19, 3832 RZ Leusden
Telefoon: 033 461 31 29, E-mail: info@kampamersfoort.nl
concept: advies in cummunicatie | realisatie: magiqsoft - smart software solutions