In de bevrijde gebieden werden direct personen opgepakt die ervan verdacht werden te hebben samengewerkt met de bezetter. Men ging hierbij niet altijd even zorgvuldig te werk.

In heel Nederland volgden massale arrestaties. Zelfs tot op de dag van vandaag is het onduidelijk om hoeveel arrestanten het precies ging. De verschillende deskundigen geven hierover geen eenduidig beeld, waarschijnlijk omdat het ging om zowel lichte als zware gevallen zoals zwarthandelaren, NSB'ers, landwachters en leden van de Waffen-SS. Dr. Lou de Jong schatte het aantal arrestaties op rond de 150.000, de cijfers van andere onderzoekers variëren van 120.000 tot 175.000 personen.

De arrestanten werden in afwachting van hun proces ondergebracht in internering- en verblijfkampen, die door het hele land speciaal hiervoor waren ingericht. Vaak werd gebruik gemaakt van kampen of gevangenissen uit de bezettingstijd (zoals Kamp Amersfoort). Er hebben tussen de 130 en 180 internering- en verblijfkampen bestaan. In eerste instantie dienden alle personen te worden berecht door de Bijzondere Gerechtshoven en Tribunalen. Gezien het enorme aantal personen ging men echter al vrij snel over tot de vrijlating van de 'lichte’ gevallen.

De verantwoordelijkheid voor de kampen en het beleid daarin werd gedragen door het Militair Gezag. Per 1 januari 1946 ging de verantwoordelijkheid voor de kampen over naar het Ministerie van Justitie. Dit werd echter gefaseerd ingevoerd, zodat niet alle kampen in een keer onder het gezag van Justitie kwamen. Op 1 maart 1946 werd het Militair Gezag opgeheven.

Justitie was van mening dat de bewaking van de kampen, anders dan dat onder het Militair Gezag het geval was geweest, het best door hiervoor gekwalificeerd personeel kon gebeuren. Tijdens de periode van het Militair Gezag (mei t/m december 1945) was hiervoor nog voornamelijk gebruik gemaakt van oud-verzetsstrijders.